جوان و محيط اجتماعي

زندگي اجتماعي فرزندان بشر با سپري شدن دوران بلوغ و فرا رسيدن ايام جواني آغاز مي شود و جوانان به محيط وسيع جامعه قدم مي گذارند. ضرورت زندگي ايجاب مي كند كه جوانان با طبقات مختلف مردم بياميزد و مانند چرخ گردنده اي با گردش چرخهاي گوناگون اجتماع بگردد، مسئوليتي را بعهده بگيرد و براي جامعه كار كند،[۱] جامعه نيز او را به نام يك فرد مفيد و فعال بشناسد و عضو زنده اي در پيكر اجتماعش بداند نيل به اين هدف بزرگ و اساسي ملتزم احراز شخصيت و به دست آوردن صفات پسنديده و متناسب براي سازگاري با اجتماع است.

اسلام و صفات شخصيت

در آئين مقدس اسلام مسئلة شخصيت اجتماعي افراد از نظر صفات طبيعي و اكتسابي و همچنين موضوع سازگاري با محيط و حسن معاشرت با مردم مورد توجه مخصوص قرار گرفته است. و اولياء گرامي اسلام ضمن احاديث بسياري صفات پسنديدة شخصيت و ارزش سازگاري با محيط را به عبارات مختلفي توضيح داده و به پيروان خود خاطرنشان نموده اند و در اينجا به بعضي از آنها اشاره مي شود.

از حضرت سجاد (ع) حديث شده كه رسول اكرم در خطبة خود فرمود:

خير و سعادت براي كسي است كه اخلاقش پسنديده و خويش پاك باشد، باطنش نيكو و ظاهرش خوب باشد، مازاد اموال خود را انفاق كند و از اداء سخنان زائد امساك نمايد و با همة مردم به عدل و انصاف رفتار كند.

شخصيت فرزندان

بعضي پدران و مادران تصور مي كنند كه فرزند آنها براي اطاعت و فرمانبري از بزرگترها آفريده شده است؛ غافل از آنكه طفل داراي عواطف و تمايلاتي است. كه اگر به آنها ارزش ندهند و به سئوالات او جواب نگويند شخصيت او را غيرمستقيم و روزبروز ضعيف مي كنند. به طوري كه در آينده قادر به انجام مسئوليتهاي خود نخواهد بود. بعضي مادران و پدران، فرزندان را اصلاً جزء انسانها به حساب نمي آورند. گفتارها و سئوال هاي فرزند را با بي اعتنائي تلقي مي كنند و گاه به او مي خندند كه خواه ناخواه  فرزند اين خنده را به حساب مسخره كردن و تحقير خود مي آورند. تكرار و ادامه اين روش تدريجاً فرزند را در نظر خودش خوار و ضعيف مي نمايد و شخصيت او را تنزل مي دهد. ممكن است گفته شود پس مادران و پدراني كه به جهت نداشتن علوم كافي جواب سئوالات كودكان را نمي توانند بدهند چه كنند؟

مطلب مشابه :  روش های تنبیه رفتار پرخاشگرایانه

جواب گوئيم در مرحلة اول اين عذري است  غيرقابل قبول. پدر و مادر بايد سعي كنند خود را از جهت معلوماتي كه مورد نياز و مورد سئوال فرزند است مجهز سازند.

در مرحلة دوم اگر پدر و مادر از ده سئوال او يك يا دو سئوال را نمي دانند صريحاً بگويند نمي دانيم خود اين جمله اعتماد كودك را به پدر و مادر جلب مي كند. به علاوه فرصتي است كه پدر و مادر مي توانند جواب سئوال او را تحقيق كرده بعداً به او بگويند. ضمناً جواب سئوالهاي فرزند را با ابتكار و دقت مي توان در قالب مثالهايي قابل فهم به او تحويل داد. طوري كه نه گمراه شود و نه سئوالهاي او بي جواب باقي بماند.[۲]

در جريان كودكي دوم، مفهوم درستكاري، وظيفه شناسي و احترام و غيره تجلي مي كند و غالباً وجدان اخلاقي يعني حس تشخيص نيك و بد، اهميت اساسي داشته و تا حدود زيادي شخصيت فرد را تحت سلطة خود دارد.[۳]

شخصيت مطلوب، شخصيتي است متعادل و متعالي. زمينة رشد و تعالي وجود كودكان و نوجوانان آن گونه كه بايسته و شايسته است زماني مقدور و ميسور خواهد بود كه آنها از يك شخصيت متعادل و هماهنگ برخوردار باشند.

مراد از رشد شخصيت متعادل اين است كه تمامي جنبه هاي وجودي فرد، همة استعدادها و قابليت هاي بالقوة او در زمينه هاي زيستي، حسي، حركتي، شناختي، عاطفي، اخلاقي، معنوي، و … همانند يك شجرة طيبه، بطور هماهنگ شكوفا شوند. فقط در ساية بهره مندي از چنين رشد متعالي است كه بستر كمال و تعالي وجود فراهم مي شود.

مطلب مشابه :  کیفیت زندگی زناشویی مطلوب و نامطلوب

[۱] . جوان از نظر عقل و احساسات هيئت نشر معارف اسلامي صفحه ۴۰

[۲] . راه و روش تربيت: حسين اديب

[۳] . جوان از نظر عقل و احساسات هيئت نشر معارف اسلامي صفحه ۴۱ و ۴۲