ویژگی های دانشگاه اسلامی ایرانی در کلام رهبری

مقام معظم رهبری پیوسته در اظهارات، سخنرانی ها و پیام هایشان به تشریح مفهوم دانشگاه اسلامی و ابعاد و زوایای آن پرداخته اند. از دید ایشان دانشگاه اسلامی از دو شاخص و خصوصیت مهم برخوردار است: یکی حرکت به سوی علم و تحقیق و تحصیل و دیگری حاکمیت جهت گیری فکری دینی، سیاسی و انقلابی برمبنای اسلام، به گونه ای که دانشجویان با مبانی اسلامی و انقلابی آشنا شوند.

ایشان در این مورد می فرمایند: «بارها در مجامع دانشجویی گفته ام که در این نظام مردمی، دانشجویان که طبقه پیشرو و پیشاهنگ و زبده و بانشاط پیکره اجتماع هستند، باید در سازندگی آینده و ترسیم حرکت عمومی جامعه، بیش از جاهای دیگر نقش و اثر داشته باشند. این تأثیر، با دو عاملی که باید در کنار هم باشند، تحقق پیدا می کند. عامل اول، درس و علم و تحصیل است، تا نام دانشگاه و دانشجو و استاد و معلم معنا پیدا کند و امیدهایی که برای آینده ی کشور ترسیم می شود، پوچ و واهی و باطل نباشدو جوانها باید خوب درس بخوانند و اساتید هم باید آنها را تربیت کنند و آینده علمی و عملی کشور را تأمین و تضمین کنند. در کنار تحصیل، نقش تحقیقات، نقش فوق العاده مهمی است که باید مسئوولان به آن بپردازند.

بنابراین عنصر اول، عنصر درس و علم است که نمی شود آن را دست کم گرفت و نقش را کوچک انگاشت و به آن بی اعتنایی کرد. برادران و خواهران عزیر دانشجوی من به این نکته توجه کنند. هیچ چیز نباید موجب شود که در حرکت علمی آنها، اندک توقف و تعللی به وجود آید. دشمن این را  می خواهد. نباید بگذارید او به اهدافش برسد. علی رغم خواست دشمن، باید حرکت علمی در کشور شکوفا و امید بخش و آینده نگر باشد.

مطلب مشابه :  نظام اخلاقی اسلام عقلانی است یا وحیانی؟

عامل دوم، جهت فکری و سیاسی و انقلابی دانشگاه است؛ آن چیزی که به علم هم  جان و روح و جهت خواهد داد. در بیانات حضرت امام (ره) و وصیت نامه ی ایشان، به این نکته ی اساسی بسیار توجه شده است. دانشگاه لاابالی و بیگانه از ارزشهای دینی و بی تفاوت و خونسرد نسبت به مفاهیم و جهتگیری های انقلابی، دانشگاهی که در او نبض انقلاب نزند، دانشگاهی که اعضایش- چه دانشجو و چه اسناد- نسبت به حرکت انقلابی ملت ایران و برای پیشاهنگی و پیشقر اولی، احساس تکلیف نکند و نقش درجه ی یک را در کار انقلاب نداشته باشد، دانشگاهی نیست که امید بخش و تضمین کننده ی آینده و مورد نظر امام (ره) باشد.»[۱]

ایشان بارها تصریح کرده اند که هر دوی این ویژگی ها از اهمیت فراوانی برخوردار است و نباید یکی را فدای دیگری کرد : «جوانان دانشجو در محیطهای دانشگاه، به درس و علم و روحیه ی انقلابی و اسلامی، حداکثر اهمیت را بدهند. جوانان ببینند که امروز و آینده، چه قدر به وجود آنها احتیاج است؛ خودشان را برای آینده بسازند. امروز هم جوانان دانشجو باید مثل همیشه، پیشتاز و پیشگام حرکت انقلابی باشد و خودش را شایسته و صالح برای این مسؤولیتهای بزرگ قرار بدهد.»[۲]

حضرت آیت الله خامنه ای برای افزایش سطح علمی دانشجویان تا بدان حد اهمیت قائلند که حتی حضور استاد بی دین در دانشگاه اسلامی را مجاز می دانند، به شرطی که چنین فردی بی دینی را ترویج نکند: «یک استاد، ممکن است مسیحی باشد. او اصلاً این را قبول ندارد. هیچ اشکالی ندارد که از او دعوت کنید، به این جا بیاید. استادی که نماز نمی خواند و بی دین است، مانعی ندارد که از او دعوت کنید، به این جا بیاید؛ منتها مواظب باشید که این استاد از وجود خودش، نخواهد بی دینی صادر کند. به حریم این شیء  مقدس، اصطکاکی نداشته باشد، اشکالی ندارد که بیاید. اگر اصطکاک داشت، نیاید. این، حرف همیشه من است. همیشه اعتقادم این بوده و هست. آن استادی که بناست بیاید علمی را بیاموزند و اعتقادی را که روح آن علم است، بگیرد و از بین ببرد، نباید بیاید. این، دزد و مضر است.»[۳]

مطلب مشابه :  چرا همه ما به هوش هیجانی نیاز داریم؟

مقام معظم رهبری همچنین به این نکته اشاره کرده اند که اگر چه بنای دانشگاه غیردینی و بلکه ضددینی بود، اما این بنا باید دگرگون شود و جوانان دانشجو باید روحیه انقلابی و اسلامی پیدا کنند: «دین را باید در دانشگاه ها زنده کرد. دانشگاه ما بی دین متولد شده است؛ این که روشن است. دانشگاه به سبک کنونی، از ابتدا بی دین متولد شده؛ یعنی طراحی کردند که دانشگاه، بی دین زاییده بشود. این معنایش آن نیست که فلان مؤسس یک دانشگاه آدم متدینی بوده یا نبوده؛ اصلاً به آن ربطی ندارد؛ بنای دانشگاه، یک بنای غیردینی، بلکه ضد دینی بوده است؛ مثل روشنفکری کشور ما، که از ابتدا بی دین متولد شده است؛ لیکن بنا، بنای غلطی بود. این بنا بایستی دگرگون بشود و نگذاریم دوباره آن گونه بشود؛ البته دشمن هم بی کار نمی ماند.»[۴]

از دید معظم له اسلامی کردن دانشگاه معنای بسیار عمیقی دارد و فراتر از اموری چون رعایت حجاب است: «البته دانشگاهها صدردرصد اسلامی نیست. اسلامی هم فقط به معنای رعایت نکردن حجاب و این حرفها نیست، همین تحقق علم و تحقیق، اسلامی است. اگر بخواهیم دانشگاه به طور کامل اسلامی باشد، باید همه ی جنبه ها در آن رعایت شود، که نشده است. البته باید تلاش کنید؛ کار دست شما دانشجویان است.»[۵]

  1. سخنرانی در مراسم بیعت جمع کثیری از دانشجویان و دانشگاهیان- ۲۳/۳/۱۳۶۸٫
  2. سخنرانی در دیدار با مسؤولان بنیاد شهید، جمعی از اساتید و دانشجویان دانشگاه ها و اقشار مختلف مردم- ۲۴/۵/۱۳۶۸٫
  3. بیانات در دیدار با وزیر و مسؤولان وزارت فرهنگ و آموزش عالی و رؤسای دانشگاه های سراسر کشور ۲۳/۵/۱۳۶۹٫
  4. بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، به مناسبت هفتمین سالگرد تشکیل این شورا، ۲۰/۰۹/۱۳۷۰٫
  5. بیانات رهبری در جلسه ی پرسش و پاسخ دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی، ۲۲/۰۲/۱۳۸۲٫
مطلب مشابه :  زنان در برابر تنيدگي از منظر روانشناسی