دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 تحلیل فقهی وحقوقی امر به معروف و نهی از منکر

قسمتی از متن پایان نامه :

 

حسبه

در حدود هزار سال پیش تقریباٌ ، این اصل در جامعه اسلامی و حکومت اسلامی‏ دائره و تشکیلاتی به وجود آورده که در تاریخ اسلام آن دائره ، دائره حسبه‏ یا احتساب نامیده می‏شود و قرنها ادامه یافت .

اگرچه به میزانی که نگارنده جستجو کرده است، تاریخ پیدایش و وجه تسمیه این واژه ونوع استعمال آن را نیافته است ، ولی قدر مسلم اینست و شواهد تاریخی دلالت می‏کند که در قرن چهارم بوده‏ است و علی‏الظاهر در قرن سوم پیدا شده باشد. این دائره به عنوان امر به‏ معروف و نهی از منکر درست شده و پایه دینی داشته و از شؤون حکومت بوده‏ است، همان‏طوری که تشکیلات و دوائر دیگری وجود داشته مثل دائره قضاء که این هم تاریخچه‏ای دارد و از زمان خلیفه دوم امر قضا را شخص دیگر غیر از شخص خلیفه با فرمان خلیفه عهده‏دار شد و تدریجاٌ توسعه پیدا کرد تا در عهد هارون ، بوسیله ابویوسف شاگرد ابوحنیفه تشکیلات نسبتاٌ منظمی پیدا کرد و خود ابویوسف به عنوان قاضی القضاة در رأس تشکیلات قضائی قرارگرفت و همچنین دائره دیگری بوده به نام”دیوان مظالم”که علی‏الظاهرکارشهربانی راانجام می‏داده، و همچنین دوائر و مناصب زیادی از قبیل نقابت‏ و غیره که در تواریخ مضبوط است . تمام این دوائر به نحوی وابسته به‏ دستگاه خلافت و حکومت بوده است ، به هر حال دائره حسبه همان دائره امر به معروف و نهی از منکر بوده و رنگ و صبغه دینی داشته است.۲ [۱]

محتسبین و مخصوصاٌ آنان که در رأس دائره حسبه‏ بوده می‏بایست هم عالم و مطلع باشند و هم با ورع و تقوا و امانت  و یک نوع احترام دینی در میان مردم داشته باشند.

مطلب مشابه :  بررسی جرائم سازمان یافته در حقوق بین الملل و ایران با تاکید بر قاچاق انسان

” محتسب ” ناظر و مراقب اعمال مردم بوده که مرتکب منکرات نشوند و مخصوصاٌ می خوارگی و می‏خواران را سخت تحت نظر قرار می‏داده . لهذا شعرائی‏ که به نام می‏ و محبوب تغزل می‏کرده‏اند از جور محتسب زیاد نالیده‏اند و کلمه محتسب را زیاد در اشعار خود به کار برده‏اند .

اصطلاح حسبه و احتساب در مورد امر به معروف و نهی از منکر یک اصطلاح‏ مستحدثی است که از همان زمان­هائی که دائره احتساب در حکومت اسلامی به‏ وجود آمد این کلمه هم به معنای امر به معروف و نهی از منکر استعمال شد و الا در قرآن یا اخبار نبوی (ص)یاروایات ائمه اطهار(ع) این کلمه‏ در مورد امر به معروف و نهی از منکر استعمال نشده  نه در اخبار و روایات شیعه این کلمه به این معنی دیده می‏شود و نه در اخبار و روایات‏ اهل تسنن ،در دوره‏های بعد که این کلمه در اجتماع اسلامی برای خود جا پیدا کرد تدریجاٌ در اصطلاح فقهاء و علماء هم راه پیدا کرد و بعضی باب امر به‏ معروف و نهی از منکر را ” باب الحسبه ” نامیدند .[۲] در میان علماء شیعه‏ ، شهید اول محمد بن مکی‏ است که در کتاب ” دروس ” رسما تحت عنوان کتاب الحسبه از امر به‏ معروف و نهی از منکر نام می‏برد، و از محدثین ، مرحوم فیض کاشانی است‏ در کتاب ”وافی” مرحوم فیض حسبه را تعمیم داده به طوری که‏ شامل کتاب جهاد و امر به معروف و نهی از منکر و کتاب حدود می‏شود.

به هر حال همچو دائره‏ای به نام امر به معروف و نهی از منکر در تاریخ‏ اسلام به وجود آمده و دایره وسیعی بوده است . هر چند حسبه و احتساب از آن نظر که وابسته به دستگاه حکومت و خلافت بوده نمی‏توانسته کاملاٌ اسلامی‏ باشد  اما نظر به اینکه خواسته مردم در مورد اجرای احکام و مقررات‏ اسلامی آنرا به وجود آورده بود ، نسبة دائره مفید و ثمر بخشی بوده است ، و حتی کتابهای بسیار خوب و نفیسی در موضوع حسبه و وظائف محتسب نوشته‏ شده است

مطلب مشابه :  دانلود پايان نامه بررسی عقد وکالت

اخیرا کتابی به نام ”معالم القربة فی احکام الحسبه” که یکی از فقهاء شافعیه نوشته است و یک نفر مستشرق اروپائی نسخه آنرا در اروپا به‏ چاپ رسانیده است، کتاب نفیسی است، وقتی که انسان این کتابها را می‏بیند متوجه می‏شود که در گذشته به چه دقائقی از اصلاحات اجتماعی توجه و عنایت کرده‏اند و شعور دینی مسلمانان چقدر وسعت داشته  روی احساس‏ وظیفه دینی و شرعی و اصل امر به معروف و نهی از منکر وظیفه خود می‏دانسته‏اند که در جمیع شؤون زندگی اصلاحات به عمل آورند.[۳]

۲ مرتضي مطهری – ده گفتار- انتشارات صدرا –چاپ دوم –قم  ۱۳۶۸ – ص ۹۸

[۲] مرتضی مطهری – منبع پیشین – ص ۹۹

[۳] مرتضی مطهری- منبع پیشین  – ص ۱۰۰

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف تحقیق

از آيات وروايات بخوبي استفاده مي شود كه امر به معروف ونهي از منكر از مهمترين و عظيم ترين واجبات الهي است و اجراي دقيق آن موجب تحقق عدالت اجتماعي، تنظيم روابط سياسي، اجتماعي مسلمين، بقاي نظام اسلامي، اصلاح امور اقتصادي، برقراري امنيت در كشور و غيره خواهد شد و اين در صورتي محقق خواهد شدكه تمام افراد جامعه احساس مسئوليت نموده و وظيفه خودرا نسبت به اين فريضه بخوبي به انجام رسانند .

هدف از اين تحقيق، احياء اين فريضه واجب بصورت صحيح واصولي و ارائه راهكارهايي براي رسيدن به آثار مثبت ناشي از انجام آن بوي‍ژه پيشگيري ازوقوع جرم است، اهم راهكارهاي ارائه شده عبارتنداز:

  • مشخص نمودن حدود وضوابط فقهي وحقوقي امر به معروف ونهي از منكر
  • تبيين مباني سياست جنايي مبتني بر مشاركت مردم در فرآيند پيشگيري از وقوع جرم
  • راهكارهاي عملي جهت قانون مند كردن امر به معروف و نهي از منكر واحياي اين سنت حسنه
  • ضرورت احياء اين فريضه در سازمان ها و تبيين پذيرش و بكارگيري آن بعنوان يك اصل مهم و عملياتي نمودن آن در قالب يك ابزار نظارتي فراگير و عمومي كه درعمل باعث حل بسياري از مشكلات ومعضلات مبتلا به جامعه امروزي خواهدشد.
مطلب مشابه :  تعیین تحول در کارکردهای شورای امنیت سازمان ملل-پايان نامه