مراحل فرآيند خودكنترلی

به طور كلي فرايند خودكنترلی از چهار مرحله تشكيل مي شود: ۱) تعيين معيار يا استاندارد؛ ۲) سنجش عملكرد؛ ۳) تشخيص انحرافات، ۴) انجام اقدامات اصلاحي.

۱-۲-۱۱- تعيين معيار یا استاندارد

كمال مطلوب اين است كه هدف هايي كه در فرآيند برنامه ريزي تعيين مي شوند كاملاً دقيق و مشخص باشند تا بتوان آنها را در زمان مقرر سنجيد يا اندازه گيري كرد. به چند دليل اين امر اهميت دارد: نخست، هدف هايي كه روشن نباشند و با عبارت هاي مبهم مثل بهبود مهارت هاي رفتاری فرد بيان مي گردند، چيزي جزء شعار تو خالي نخواهند بود مگر اين كه  درمانگر مقصود و هدف از واژه  بهبود را به صورتي دقيق بيان و مشخص نمايد كه براي رسيدن به هدف(کنترل رفتار) چه بايد بكنند.

دوم، هدف هايي كه با كلمات سنجيده و دقيق بيان مي شوند مثل بهبود يا اصلاح رفتار از طريق برگزاري سمينارهای آموزشی در ماه هاي مختلف(جلسات فردی و گروهی کاردرمانی) باعث مي شود نسبت به آن دسته از شعارهاي مطرح شده به صورت راحت تري برخورد كرد.

سوم، اينكه اگر هدف ها يا عبارت ها و كلمات دقيق و سنجيده بيان شوند مي توان به راحتي آنها را به استانداردها و روش هاي قابل سنجش تبديل كرد و بر آن اساس عملكردها را اندازه گيري كرد. اعلام هدف هايي كه با كلمات دقيق و سنجيده بيان شده باشند مساله كنترل را تسهيل مي نمايد و همين موضوع اهميت زيادي دارد، زيرا معمولاً در زمينه برنامه ريزي و كنترل رفتار، افراد گوناگون عمکلرد متفاوتی را از خود نشان می دهند(استونر و فریمن، ۱۹۹۶). همان طور كه ذكر شد كنترل رفتار مستلزم تعيين استانداردهايي براي مقايسه است.

مطلب مشابه :  عوامل فرار دختران چیست؟

۲-۲-۱۱- سنجش عملكرد

مانند ساير جنبه هاي خودكنترلی، سنجش عملکرد يك فرايند مستمر دايمي و تكراري است كه تكرار سنجش يا دفعات اندازه گيري به نوع فعاليت مورد نظر بستگي دارد. برای مثال: در ارزیابی کاهش مصرف دخانیات میزان مصرف روزانه باید به طور دائم سنجیده شود. در صورتي كه عملكرد واقعي با استانداردهاي از پیش تعيين شده مقايسه شود، حدود انحراف مشخص مي شود. بديهي است كه اندازه گيري عملكرد بايد به گونه اي روشن تعريف و به سهولت قابل تشخيص باشد.

۳-۲-۱۱- تشخيص انحرافات از طريق تطبيق عملكرد با استاندارد

اين مرحله، تا حد زيادي در فرآيند كنترل آسانترين است. در دو مرحله اول، مسايل پيچيده تا حد زيادي حل مي شوند، ولي اينك بايد نتايج بدست آمده را با هدف هاي مورد نظر يا استانداردهاي از پيش تعيين شده مقايسه كرد. در این مرحله اگر عملكرد با استانداردهای رفتاری مطابقت نمايد، فرد چنين مي انديشد كه همه چيز تحت كنترل وی است(استونر و فریمن، ۱۹۹۶).

 

 

۴-۲-۱۱- انجام اقدامات اصلاحي

در مرحله پایانی اگر عملكرد كمتر از حدود استاندارد رفتاری تعيين شده باشد، تحليل رفتار فعلی نشان مي دهد كه بايد دست به اقدامات اصلاحی زد(برای مثال اگر عمل کاهش مصرف دخانیات کمتر از حد استاندارد تعیین شده باشد باید در برنامه های مبتنی بر کنترل درونی و کنترل بیرونی اقدام به اصلاحات صورت گیرد). از جمله فواید کنترل و تنظیم هیجانات کنترل سطوح برانگیختگی براي به حداکثر رساندن عملکرد، پشتکار داشتن، به رغم دلسردي و وسوسه، جلوگیري از واکنش مخرب در مقابل تحریک و عملکرد صحیح به رغم فشارهاي وارده می باشد. ناتوانی در تنظیم هیجان حاصل از مخالفت هاي اجتماعی و ترس از این گونه مخالفت ها گاهی آنقدر شدید است که بر تلاشهاي فرد براي انجام عمل صحیح چیره می شود(شیپز، کاترین و میرن، ۲۰۰۹).

مطلب مشابه :  اثرات کوتاه مدت و بلند مدت مت آمفتامین بر بدن

[۱] – Sheppes, Catran and Meiran