مبنای فلسفی دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه -دانلود پايان نامه حقوق

 دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه :

 مفهوم و مبانی مسأله دفاع مشروع

قسمتی از متن پایان نامه :

 

مفهوم لغوی 

به منظور درک مفهوم حقوقی دفاع مشروع که واژه های ترکیبی از دو جزء یعنی « دفاع » و « مشروع » است. هر یک از واژه ها را بطور جداگانه مورد بررسی قرار می دهیم.

واژه « دفاع » در فرهنگ فارسی عمید به معنای « از کسی حمایت کردن، بدی و آزار را از خود یا دیگری دور کردن، وطن وناموس و حقوق خود و دیگران را از دستبرد دشمن حفظ کردن » آمده است.[1] در فرهنگ فارسی دهخدا « دفاع » چنین معنا شده است ؛ « دفاع » یعنی موج بزرگ از دریا  ( منتهی الارب )، چیز عظیم و بزرگ که بدان، مانند خودش را دفع کنند ( اقرب الموارد ) همچنین دفاع کردن به معنای دفع شر نمودن و دفع تعرض کردن است.[2] برای دفاع معانی متعددی ذکر شده است که عبارتند از: « مصدر لازم : از دستبرد دشمن ( انسان، حیوان ) حفظ کردن ». مصدر متعدی : بازداشتن، پس زدن. در حقوق : پاسخ طرف مقابل به هر دعوا. در فقه : جنگی که مسلمانان با کافران کنند برای جلوگیری از حمله آنان.[3]

دفاع به معنی همدیگر را راندن و دور کردن از کسی آمده است و دفاع کردن به معنی دفع شر نمودن است.[4] در قرآن دفاع چنین معنا شده است : « دَفَعَ » چون با « الی » متعدی شود به معنی دادن، برگردان، پرداختن است. مثل آیه شریفه : « فَادفَعُو إلَیهِم اَموالُهُم »[5] و اگر با « عن » متعدی شود معنای حمایت، یاری و دفاع را می دهد. مانند آیه شریفه : « اِنَّ اللّه یُدافعُ عَنِ الَّذینِ ءَ امَنوا… » یعنی همانا خداوند از اهل ایمان دفاع می کند. در صورتی که متعدی شود به معنی دور کردن و کنار زدن است، چنانکه در آیه 96 از سوره مومنون می فرماید : « إِدفَع بِالّتی هِیَ أَحسَنُ السَّیِئَهَ …» ( بدی را به نیکویی دفع کن ).[6] در المنجد نیز الدفاع به معنای دفع و رد کردن آمده است.[7] در زبان انگلیسی دفاع مترادف واژه defense آمده است، که از آن معانی دفاع، پدافند، مدافعه، حفظ کردن، بدست می آید defensive  نیز معنای تدافعی و پدافندی را می دهد که از مصدر دفاع کردن یعنی to defend و اخذ گردیده  to defend someone).[8]

اما واژه « مشروع » از مادة شرع گرفته شده است. شرع در اصل مصدر است و اسم شده، از جمله معانی آن عبارتند از : « دین و مذهب، راست و آشکار، آیینی که از جانب خداوند توسط پیامبران بر بندگان آورده شده است، آشکار کردن راه بوسیله خداوند برای ما ».[9] مشروع نیز به عنوان صفت عربی است و برخی معانی آن چنین است :« راست و درست، آنچه شرع روا دارد، آنچه بر طبق احکام شرع مجاز و قانونی بوده و در مقابل ممنوع نامشروع است.[10] همچنین مشروع به معنی انگیزه درست در مقابل غیر مشروع که به معنای ناروا و خلاف شرع نیز آمده است.[11] اما در حوزه علم مشروع را برابر با  Legalو غیرمشروع را برابر با واژه  illegalکه از آن معانی متعددی همچون : « غیرقانونی، نامشروع و حرام » بعمل آمده است.[12]

برخی از معانی  Legalعبارت از : « قانونی، شرع، مشروع، مطابق با موازین شرعی، حقوقی و حق قانونی، حق شرعی، اعلانات دادگستری یا اعلانات قانونی که برای اطلاع عامه در روزنامه منتشر می شود و سرمایه گذاری قانونی و شرعی است »[13] فرهنگ انگلیسی  ADVANCEکه به وسیله انتشارات دانشگاه آکسفورد به چاپ رسیدهillegal  را به معنی نامشروع آورده و نامشروع را که مخالف مشروع آمده برخلاف قانون معنا کرده است.[14]

1ـ عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، جلد 1، تهران، انتشارات امیر کبیر،1377، ص 48.

1ـ دهخدا، محمد، فرهنگ دهخدا، جلد 27، تهران، انتشارات امیرکبیر،1352،  صص 56- 48.

2ـ معین، محمد، فرهنگ  فارسی معین، جلد 2،  تهران، انتشارات امیر کبیر، چاپ 12، 1377، ص 1540.

3ـ نفیسی، علی اکبر( ناظم الاطبا )، فرهنگ نفیسی، ج 2، تهران، 1319، ص 1517.

4 – قرآن، سوره نساء، آیه 5.

5 ـ قریشی، علی اکبر، قاموس قرآن، جلد 2، تهران، انتشارات دارالکتاب اسلامیه،1361، ص 250 و رضایی، محمد، واژه های قرآن، تهران، انتشارات مفید،1360، ص 57.

6 ـ ریگی، محمد بندر، ترجمه المنجد، جلد1، تهران، انتشارات ایران، چاپ اول،1374، ص 475.

7 ـ آریانپور، عباس و آریانپور، منوچهر، فرهنگ فشرده فارسی به انگلیسی، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1365، ص 519.

1ـ الشرتوتی  الحوری، سعید، اقرب الموارد، قم، انتشارات مکتب آیت… العظمی مرعشی، 1403 ه.ق ، ص 584 و دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، جلد 27،  تهران، انتشارات دانشگاه تهران، صص 316ـ315.

2ـ الشرتوتی، الحوری، همان مآخذ، ص 584 و دهخدا، علی اکبر، همان مآخذ، ص 494.

3 ـ سیاح، احمد، فرهنگ دانشگاهی عربی به فارسی ترجمه المنجد، قم، انتشارات اسلام، 1374.

4 ـ حییم، سلیمان، فرهنگ انگلیسی به فارسی حییم، تهران، نشر فرهنگ معاصر، 1369، ص 406.

5 ـ آریانپور کاشانی، عباس و آریانپور کاشانی، منوچهر، همان مآخذ، ص 519.

6 ـ ولیدی، محمد صالح، حقوق جزای عمومی، جلد 1، تهران، نشر داد، 1372، ص 161.

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف تحقیق

از جمله اهدافی را که می توان بر لزوم انجام تحقیق حاضر بیان نمود عبارتند از :

1 ـ تشریح و تبیین تطبیقی مقررات مربوط به دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی رم 1998.

2 ـ ارائه تفسیر و برداشت منطقی و منصفانه از مقررات دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی رم 1998 جهت ارتقاء نظام عدالت ایران و بین الملل از حیث ابهاماتی که در قوانین ایران و اساسنامه حسب مورد در ارتباط با بعضی موضوع و شرایط دفاع مشروع وجود دارد به منظور جلوگیری از تشتت و اختلاف آراء در سطح رویه قضایی و جلوگیری از هرج و مرج و بی عدالتی.

د ـ سؤال های تحقیق

1 ـ دفاع مشروع در اساسنامه داگاه کیفری بین المللی دائمی رم از عوامل موجهه جرم است یا خیر ؟

2 ـ شرایط دفاع مشروع در حقوق جزای ایران و دادگاه کیفری بین المللی دائمی به چه صورت است ؟

3 ـ موضوع دفاع مشروع در حقوق جزای ایران و دادگاه کیفری بین المللی دائمی به چه صورت است ؟

4 ـ مبنای فلسفی دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه چیست ؟