مراحل ارزشيابي آموزشي

35مراحل ارزشيابي آموزشي :

«اگر چه ما از انواع مختلف ارزشيابيها بحث ميكنيم ، اين بدان معنا نيست كه فرايند هاي مختلف ارزشيابي وجود دارند . صرف نظر از اينكه چه چيزي مورد ارزشيابي قرار مي گيرد  . فراينداساسي ارزشيابي يكي است . در انواع مختلف ارزشيابيها چيزي كه تغيير مي كند  موضوع مورد ارزشيابي ، نحوه كار بست فرايند ارزشيابي ، ونوع تصميماتي كه گرفته مي شود  هستند . بسته به اينكه چه چيزي مورد ارزشيابي قرار بگيرد ، اطلاعات مختلفي جمع آوري مي شوند ، ملاكهاي مختلفي به كار ميروند ، و تصميمات مختلفي اتخاذ ميگردند . اما فرايند اساسي ارزشيابيها هميشه يكسان است و مفاهيم واصول كلي اندازه گيري و ارزشيابي يكساني به كار ميروند  .  (سيف ، 1386  )

 

1ـ مرحله طرح ريزي شامل اقدامات زير :

الف ـ تحليل موقعيت

ب ـ  تعيين و توصيف هدفها

پ ـ توصيف رفتارهاي ورودي

ت ـ انتخاب و توليد وسايل اندازه گيري

ث ـ توصيف استراتژيها يا راهبردها

ج ـ انتخاب طرح پژوهشي

چ ـ تدارك يك برنامه آموزشي

2ـ مرحله فرايندي يا اجرايي

3ـ مرحله فراورده اي يا توليدي

 

2-35-1تعيين و توصيف هدفها :

هدفهاي ارزشيابي آموزشي معمولاً در دو سطح بيان مي شوند .

1)     كلي

2)     جزيي و دقيق

هدفهاي كلي را معمولاً غايت 1 و هدفهاي جزيي را هدف 2 مي نامند . غايت ها يا iدفهاي كلي ، به سبب كلي بودن ، مبهم اند و بسادگي قابل اندازه گيري نيستند . در مقابل ، هدفهاي جزيي و دقيق ، قابل  تبديل به كميت ، و اندازه پذيرند . غالباً ضرورت دارد كه غايتها تحليل شوند و به صورت هدفهاي دقيق در آيند .

هدفها نيز به دو دسته كلي :

1ـ هدفهاي فرايندي

2ـ هدفهاي فراورده اي يا توليدي

تقسيم مي شوند .

هدفهاي فرايندي ، به كوششها و اقداماتي اشاره ميكنند كه در ضمن اجراي برنامه انجام خواهند گرفت در مقابل هدفهاي فراورده اي به بازده ها و نتايج كوششها و اقدامات اشاره ميكنند .

در ارزشيابي از برنامه ها و پروژه هاي آموزشي هر دو نوع هدف آموزشي بالا به كار مي روند .

هدفهاي فراورده اي عمدتاً  بازده هاي مورد انتظار را وصف مي كنند و معمولاً به صورت تغييرات مطلوبي كه در رفتار يادگيرندگان رخ خواهند داد ، بيان مي شوند ، در مقابل هدفهاي فرايندي كمتر با رفتار يادگيرنده و بيشتر با راهبردها و فعاليتهايي كه براي ايجاد هدفهاي فراورده اي ديده ميشدند و به اجرا در مي آيند سروكار دارند ، بنابر اين چنين فرض مي شود  كه :

تحقق يافتن هدفهاي فرايندي يعني تحقق يافتن هدفهاي فراورده اي

بنابر آنچه گفته شد هدفها به فعاليتهاي بعدي ارزشيابي جهت ميدهند و نهايتاً در ارزشيابي ميزان تحقق اين هدفها سنجش مي شود  ، پس چون هدفها اساسي فعاليتهاي بعدي ارزشيابي را تشكيل ميدهند بايد خود آنها بر حسب ربط داشتن ، اندازه پذير بودن ، مبهم بودن ، و ساير ويژگيهاي مطلوب هدفهاي ارزشيابي شوند (عیدی به نقل از نشریه آموزش 2006:)

 

 

 

   جدول 2-3  خلاصه تصميمات و فعاليتهاي سه مرحله اصلي ارزشيابي

مرحله ارزشيابي زمان اجرا نوع تصميمها فعاليتهاي ويژه
مرحله طرح ريزي پيش از اجراي آموزش ، برنامه ، پروژه ، و غيره 1ـ نتايجي كه قرار است به دست آيند

2ـ اعمالي كه بايد انجام شوند

1ـ تحليل موقعيت

2ـ تعيين و توصيف هدفها

3ـ توصيف پيش نيازها

4ـ انتخاب يا تهيه وسايل اندازه گيري

5ـ توصيف استراتژيها

6ـ انتخاب طرح پژوهشي

7ـ تدارك برنامه زمانبدي

مرحله فرايندي

ضمن اجراي آموزش ،برنامه ، پروژه و غيره 1ـ به چه ميزاني مراحل طرح ريزي شده به اجرا در مي آيند

2ـ چه تغييراتي بايد داده شوند تا پيشرفت لازم به دست آيد ؟

 

1ـ اجراي پيش آزمون

2ـ اجراي آزمون رفتار ورودي

3ـ سنجش مناسب بودن هدفها

4ـ جمع آوري داده ها به طور دوره اي ، مثل اجراي آزمون

5ـ تحليل اثر بخشي استراتژيها

 

مرحله فراورده اي يا توليدي

پس از اجراي آموزش ،برنامه ، پروژه و غيره 1ـ اثر بخشي كلي آموزش ، پروژه ، برنامه ، و غيره

2ـ اقدامات آتي

1ـ جمع آوري داده هاي مربوط به هدفها ، مثلاً اجراي پس آزمون

2ـ جمع آوري داده هاي مربوط به بازده هاي پيش بيني نشده

3ـ تحليل و تفسير داده ها

4ـ تهيه گزارش

 

منبع : ( دكتر علي اكبر سيف ، 1376 ، ص 117 )

  1. 1. goul

2 . objective