فناوری

با تماشای فیلم ترسناک، چه اتفاقی در بدن‌مان رخ می‌دهد؟

عواطفی مختلفی مثل حس ترس که در ما نهادینه شده، به واسطه یه سری پروسهای پیچیده در بدن مون اتفاق می افته. تقریبا همه میدونیم این احساسات جور واجور به واسطه محرکهای جورواجور شکل میگیره. ولی براتون سوال شده وقتی پای یه فیلم و سریال هول و هراس داریم، چه اتفاقاتی در بدن مون اتفاق می افته؟ تا حالا این موضوع فکر کردین مغز شما متوجه می شه شما در خطر نیستین یا واقعا مغزتون انقدر خنگ تشریف داره و به همین راحتی گول می خوره؟

قدم اول؛ تغییرات هورمونی

در درجه اول هورمونی با عنوان آدرنالین ترشح می شه. این هورمون به همراه نوروآدرنالین در موقعیتای تعقیب و فرار در بدن هممون در درجات جور واجور ترشح شده تا خون رسانی به عروق عضلات موجود در اندامای فوقانی و تحتانی بیشتر شه تا بتونیم خودمون رو نجات بدیم.

جالبه بدونین هورمون دیگری به نام کورتیزول هم در موقعیتای تنش زا و وحشت ناک ترشح می شه. شاید مغز فهمیده باشه شما فقط در حال تماشای یه فیلم سینمایی هستین ولی کورتیزول حتی در موقعیتای مصنوعی و تخیلی هم مقدارش بیشتر می شه. چه بخواد واقعا با دو چشم خودتون جن دیده باشین و چه بخواد پشت صندلی و پای یه فیلم ترسناک هالیوودی بترسید.

قدم دوم؛ افزایش ضربان قلب

پس از افزایش هورمونای تعقیب و فرار، نوبت به بالا رفتن تپش قلب و در درجه بعدی انقباض عروقیه. این روش تو یه فرد سالم حتما اتفاق می افته تا شدت جریان خون بیشتر از قبل شه. چون که سلولای عضلانی باید اکسیژن بیشتری دریافت کنن. بخاطر این در موقعیتای واقعی و تنش زا این احتمال هم هست تا به نفس نفس بیفتید. ولی معمولا در فیلمای ترسناک کمتر  این اتفاق اتفاق می افته. شاید چون مغز کم کم به صحنه های ترسناکی که به یه باره جلوی چشم شما ظاهر می شه، عادت می کنه.

قدم سوم؛ کاهش دمای کلی بدن

بعضی از افراد فکر می کنن با افزایش ضربان قلب و هورمونای آدرنالین، احساس گرمای بیشتری در  فرد ایجاد می شه. ولی به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین اکسیژن دریافتی اضافه بر سازمان فقط به چند اندام مهم و عضلات دور و برش منتقل می شه. طبق قوانین فیزیولوژی بدن، اگه اندامای نزدیک به قلب از شدت جریان خون بیشتری بهره ببرن، هر اندامی که از قلب دورتر باشه، پس اندازه جریان خون کمتری رو دریافت می کنه. این اتفاق دقیقا در زمان هضم غذا هم اتفاق می افته و کم کم با کم شدن جریان خون، اکسیژن دریافتی هم کمتر شده و فرد احساس خواب آلودگی می کنه.

حال اگه فیلمای ترسناکی در حد و اندازه آثاری مثل بچه رزماری (Rosemary’s Baby) که حس تعلیق مثل خوره به جون تون میفتد رو تماشا کنین، کم کم احساس سرما در انگشتان پاتون رو حس می کنین. فقط این نوع ترس می تونه اینطور حس سرما رو در بدن شما به دنبال داشته باشه و فیلمای اسلشری مثل «اره» (Saw) که خون کل صفحه نمایشگر رو محاصره می کنه، احساس سرما آخرین چیزیه که شاید درک کنین.

قدم چهارم؛ حس لذت

بله درست خوندین! درست مثل قهرمون یه فیلم ترسناک که بدبختیای زیادی رو پشت سر گذاشته و طی حوادث ماورالطبیعه دوست و آشنایانش به فنا رفتن، شمام همگام با ایشون شاید بترسید. ولی وقتی فیلم پایان پیدا میکنه و تیتراژ پایانی رو مشاهده می کنین، ممکنه یه حس رضایت مندی از پایانِ قصه فیلم و نجات قهرمون داستان به شما دست بده. هر چند، یه مدت می گذره که فیلم نامه نویسان کاری می کنن تا تموم کاراکترهای ماجرا یکی پس از دیگری تار و مار شن و در آخر هم طی یه غافل گیری، تنها بازمانده حادثه رو هم روونه دنیای دیگه می کنن.

در هر صورت اینکه شمام مثل بقیه هواداران سبک ترس از ترسیدن حال می کنین دلیل علمی و فیزیولوژیکی داره. چون که حس تعقیب و فرار و سناریوهایی به این شکل، با سطح هورمون دیگری به نام دوپامین رابطه مستقیم داره.

دوپامین رو در اصطلاح عام به نام هورمون «لذت» هم می شناسن. به خاطر اینکه وقتی شما عملی رو انجام می دین که دوست دارین، احساس لذت و رضایت مندی این عمل، به خاطر بالا رفتن سطح هورمون دوپامینه.

اصلا عصب شناسا و پزشکان، هورمون دوپامین رو یه جور سیستم تشویقی در مغز می دونن. به خاطر اینکه شما به اون عملکردی که باعث افزایش سطح دوپامین شده، کم کم عادت کرده و مغزتون همیشه شما رو وسوسه می کنه تا دوباره و دوباره و دوباره اونو تجربه کنین. بخاطر این وقتی شما به پای یه فیلم سینمایی هالیوودی در ژانر ترس می شینین، شاید در چند تجربه اول کمی احساس ناخوشایند در طول فیلم داشته باشین ولی کم کم از اینکه یه قصه شما رو بترسونه به وجد میاید و حال می کنین. این لذت به همون اندازه دوپامین بستگی داره که خاطر نشون کردیم.

هورمون دوپامین: دلیل اساسی پرطرفدار شدن ژانر وحشت!

 ولی شاید همین الان این مسئله در گوشه ذهن تون بوجود اومده پس با این حساب به چه دلیل خیلی از مردم نسبت به فیلمای ترسناک احساس نفرت می کنن؟ ماجرا اینجاس اگه یه بچه ۱۰ ساله، فیلمای نایت شیامالان مثل نشونه ها (Signs) یا فیلم جن گیر (The Exorcist) رو تماشا کنه، قطع به یقین قبض روح می شه. چون یه بچه ۱۰ ساله هنوز مرز بین واقعیت و تخیل رو درک نکرده و این باور در بچه ها بیشتره که هیولاها و اجنه در چارچوب دنیای ما و به صورت ماده وجود دارن. بخاطر این با یه تجربه بسیار بد نسبت به این آثار، در سنین بزرگ سالی از تماشای آثار دیگه در این سبک دوری می کنن.

فرق میان یه طرفدار دو آتشه فیلمای ترسناک با یه  فرد بزرگ سال و بالغ که از این دسته فیلما بدش میاد، بیشتر به خاطر اندازه هورمون دوپامینه. وقتی یه فرد عاشق دنیای وحشت ادعا می کنه فیلمای سینمایی الان قادر نیستن ایشون رو مثل گذشته بترسونه تا حدودی ادعایش قبول کردنیه. چون در طول بازه وقتی اولین برخوردش با دنیای فیلمای ترسناک تا به امروز، مغزش یاد میگیره در رویارویی با محرکهای ترس، چقدر آدرنالین و کورتیزول بیشتری رو باید ترشح کنه تا فرد احساس ترس کمتری از خود نشون بده.

وقتی هم بیننده احساس ترس کمتری رو نسبت به یه فیلم وحشتناک تجربه می کنه، در مقایسه با دوستانش که شدیدا وحشت کردن، تهِ دلش احساس قدرت می کنه و این اعتماد به نفس، موجب افزایش سطح هورمون دوپامین می شه. بخاطر این مغز این روند و چرخه هورمونی رو به درد بخور می دونه و در هر بار مواجه شدن با محرکهای ترس تلاش می کنه بهتر از قبل این چرخه رو ادامه بده.

مغز آدم، سخت تر از اون چیزیه که در این یادداشت صحبت کردیم. هنوز به طور کامل مشخص نشده مغز چیجوری میتونه میان محرکهای واقعی و مجازی فرق قائل شه. در هر دو سناریو، مقادیر متفاوتی از هورمونا آزاد می شه.یعنی ساده تر اگه واقعا یه قاتل روانی در نیمه های شب به دنبال تون بیفته، اندازه هورمون آدرنالین تقریبا ۱۰ برابر بیشتر از همین سناریوه که تو یه فیلم سینمایی تجربه می کنین.

شاید واسه همینه که آسونترین راه واسه ترسوندن مخاطب در سینما، به کار گیری صحنه های جامپ اسکر( پریدن یهویی یه هیولا در قاب تصویر) است. چون که تا مغز درک کنه این صحنه واقعی نیس، فرد پرمدعا که شاید شغلش شکافتن اجساد هم باشه، دو متر در سه متر به هوا پریده و یه جیغ بنفش هم بکشه!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *