دانلود پایان نامه

استفاده شده است (ماده ۶ پيش‌نويس لايحه مالكيت ادبي و هنري).

۲- حق پخش
طبق ماده ۳ قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان ايران، پخش اثر فكري از جمله حقوق انحصاري صاحب و پديدآورنده آن است كه به نظر مي‌رسد مفهومي غير از مفهوم نشر دارد؛ زيرا معمولاً قانون‌گذار از استعمال كلمات مترادف پرهيز مي‌كند، پس لازم است مشخص شود منظور از پخش چيست.
در لغت، پخش به معناي پهن، پراكنده، پاشيده، تقسيم و توضيع و نظاير آن است۱۱۱ و در اصطلاح حقوق به معناي خاصي به كار نرفته است، بنابراين بايد به معناي لغوي و عرفي آن توجه گردد و منظور از پخش مذكور در ماده ۳ مذكور، همان توضيع اثر فكري است كه چاپ يا تكثير شده است به نحوي كه همگان بتوانند به آن دسترسي پيدا كنند و استفاده لازم را از آن ببرند. با اين ترتيب آفريننده اثر مي‌تواند شخصاً نسبت به چاپ و پخش اثر خود اقدام نمايد كه روش خاصي براي پخش آن وجود ندارد. ممكن است كتاب يا نوار و امثال آن را براي فروش در اختيار فروشندگان كتاب و نوار قرار دهد يا پديدآورنده اثر شخصاً مكاني خاص را براي اين منظور در نظر بگيرد ولي چون خريداران كتاب غالباً با كتاب‌فروشي‌ها مراجعه مي‌كنند، معمولاً اثر تكثير شده، در بين كتاب‌فروشان صاحب مغازه پخش خواهد شد و غالباً پديدآورندگان آثار فكري، در قبال دريافت حق‌التأليف، حق تكثير و پخش۱۱۲ آن را به موجب قرارداد به ناشران كه در چاپ و پخش و عرضه اثر تخصص دارند واگذار خواهند كرد.

۳- حق عرضه و اجراي اثر
عرضه، در لغت به معناي نشان دادن، ارائه، نمايش، پيشنهاد براي فروش و آشكار ساختن آمده است۱۱۳ و در اصطلاح حقوقي و اقتصادي به معناي ارائه كالا در بازار براي فروش است. عرضه از نظر ماده ۳ قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان نيز به معناي ارائه اثر فكري و هنري به مردم است تا از وجود آن اطلاع پيدا كرده و در صورت تمايل آن را به دست آورند. عرضه۱۱۴ به معناي نشان دادن اثر هنري به طور مستقيم نيز به كار مي‌رود. به طور مثال يك نمايش كمدي يا درام يا آثار موسيقيايي و امثال آن ممكن است در معرض ديد عموم قرار گيرد كه در قانون ايران به آن اجراي اثر گفته شده است و همچنين است اجراي۱۱۵ اثر فكري و هنري به وسيله شخص هنرمند، از طريق راديو و تلويزيون و برنامه‌هاي تهيه شده كه از طريق صدا و تصوير به مرحله اجرا و پخش در آيد. عرضه و اجراي آفرينه فكري از جمله حقوق انحصاري پديدآورنده است كه شخصاً آفرينه خود ممكن است عرضه و اجرا نمايد و يا حق عرضه و اجراي آن به ديگري واگذار كند.
۴- حق بهره‌برداري مالي
حق ديگري كه منحصراً به پديدآورنده اثر تعلق دارد، بهره‌برداري مالي و اقتصادي است. به عبارت ديگر پديدآورنده اثر حق تكثير و نشر و پخش و عرضه و اجراي اثر خود را به طور انحصاري دارد كه ممكن است بخواهد به طور رايگان آفرينه خود را به عموم ارائه كند و به قصد تحصيل منافع مادي اقدامات مزبور را انجام دهد كه تفاوتي بين اين دو فرض نبايد قايل شد و اگر در زمينه حق تكثير، پخش، نمايش عمومي، اقتباس، ترجمه، گزارش عمومي، عرضه و توضيع از طريق چاپ، عكاسي، طراحي، گراور، قالب‌گيري، ضبط مكانيكي، سينمايي و مغناطيسي، موضوع منافع مادي و اقتصادي مطرح مي‌گردد، از باب تغليب است كه موجبات كسب منافع مالي را فراهم مي‌كند و امروزه، اغلب پديدآورندگان آفرينه فكري، از درآمد مالي اثر كه متعلق به آنان است۱۱۶ استفاده مي‌كنند و آفرينه‌هاي ذهني، غالباً از طريق مذكور و به طو غيرمستقيم به اطلاع همگان خواهد رسيد.۱۱۷ البته در حال حاضر آفرينه‌هاي ذهني از نظر سود‌آوري داخلي و بين‌المللي جايگاه خاصي پيدا كرده و حتي مقام و موقعيتي بالا‌تر از تجارت كالاها و فرآورده‌هاي صنعتي و غذايي به دست آورده است.

مطلب مشابه :  پایان نامه با کلید واژگانکودک و نوجوان، ناخودآگاه، کودکان و نوجوانان

۵- حق ترجمه اثر۱۱۸
يكي ديگر از حقوق ويژه پديدآورنده اثر، حق ترجمه آن به يك يا چند زبان خارجي است و هيچ‌كس حق ندارد بدون اخذ اجازه از پديدآورنده اثر، آن را به زبان ديگري ترجمه يا برگردان كند؛ زيرا صرف‌نظر از سلطه معنوي پديدآورنده بر آفرينه خود، گاهي ترجمه يك اثر و انتشار آن، درآمد سرشاري را عايد مترجم و ناشر مي‌كند كه منشأ آن آفرينه ذهني پديدآورنده اصلي است لذا نبايد به اشخاص اجاز داده شود بدون موافقت مؤلف، اثر وي را ترجمه و از آن بهره‌برداري مالي كنند ولي برابر بند ۵ ماده ۵ قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان ايران پديدآورنده اثر مي‌تواند حق ترجمه آن را به غير واگذار كند. در اين صورت مترجم نسبت به اثر ترجمه شده حق مالكيت معنوي پيدا مي‌كند كه برابر ماده يك قانون ترجمه و تكثير كتب و نشريات و آثار صوتي مصوب ۶ دي ماه ۱۳۵۲، حق تكثير يا تجديد چاپ و بهره‌برداري و نشر و پخش آن با مترجم است و مدت قانوني استفاده از اين حقوق كه به وراثت يا وصيت منتقل مي‌شود از تاريخ مرگ مترجم سي‌سال است. البته ترجمه اثر فكري به زبان ديگر را اگر خود پديدآورنده انجام دهد يقيناً مطالب اثر خود را روشن‌تر تبديل به زبان ديگر خواهد كرد ولي اگر ترجمه اثر پديد آمده به وسيله مترجمي غير از آفريننده، انجام شود، مشقت و زحمت كار، زيادتر خواهد بود؛ زيرا علاوه‌بر تسلط كامل به دو زبان يعني احاطه به زبان اصلي اثر و زباني كه مي‌خواهد اثر را به آن تبديل كند، بايد به مطالب اثر نيز احاطه كامل داشته باشت تا بتواند فكر صاحب اثر را در ترجمه منعكس نمايد و الّا نتيجه آن، مطلوب نخواهد بود و خوانندگان متن ترجمه، فكر صاحب اثر اصلي را دقيقاً درك نخواهند كرد
. بنابراين ترجمه يك اثر فكري كاري بسيار دشوار است كه علاوه‌بر مهارت، نياز به ذوق سليم و نوعي ابتكار و ابراز شخصيت نيز دارد. به همين دليل چه در كنوانسيون برن و ميثاق‌هاي ديگر و چه در قوانين كشورهاي مختلف، حقوق مترجم همانند و برابر حقوق مؤلف مورد حمايت قرار گرفته است
به نظر مي‌رسد قوانين ايران در اين حوزه نقص دارد و تكليف ترجمه كتب خارجي به زبان فارسي، دقيقاً روشن نيست. ممكن است گقته شود طبق اصل اباحه و برابر مقررات موجود، ترجمه آثار خارجي بدون اجازه پديدآورنده اثر امكان‌پذير است و در غير اين‌صورت، اشكالات فراواني در راه نشر و ترجمه آثار خارجي پديد خواهد آمد؛ زيرا ممكن است از طرفي ممكن است به آساني نتوان اجازه پديدآورنده يا كسي كه حق بهره‌برداري اثر به وي منتقل شده است را تحصيل كرد و از طرفي ديگر ممكن است پديدآورندگان اثر و ناشران خارجي مبالغ گزافي در ازاء اجازه ترجمه يا نشر اثر در ايران، مطالبه كنند و اين امر موانعي در راه ترجمه و نشر آثار خارجي براي كشور ايجاد كند و لااقل موجب افزايش قيمت كتاب در ايران گردد. اگر چه اين استدلال يا توجيه شايد در مورد كتب درسي و علمي مورد نياز مبرم مملكت، تا حدي مقبول به نظر برسد ولي در مورد ساير آثار مورد حمايت قانوني، قبول آن دشوار است و با ميثاق‌ها و كنوانسيون‌هاي جهاني نيز در تعارض خواهد بود؛ خصوصاً با توجه به ماده واحده مصوب ۴/۷/۱۳۸۰ مجلس شوراي اسلامي مبني بر الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون تأسيس سازمان جهاني مالكيت معنوي۱۱۹ و توديع اسناد الحاقي، كه در تاريخ ۲۳/۱۲/۱۳۸۰ ايران رسماً به عضويت كنوانسيون مذكور در آمده است، ناديده گرفتن حقوق مؤلفان و مترجمان اوليه خلاف ضوابط جهاني مالكيت معنوي است و شايسته آن است كه مقررات ايران، با توجه به ميثاق‌ها و كنوانسيون‌هاي بين‌المللي خصوصاً ميثاق بين‌المللي برن و موافقت‌نامه تريپز (Trips دسامبر ۱۹۹۳) و ساير ميثاق‌هاي مربوط به حمايت از انواع مالكيت فكري و معنوي، مورد تجديدنظر قرار گيرد و قوانين جامع و كاملي كه پاسخ‌گوي نيازهاي امروزي و حافظ منافع ايران نيز باشد تهيه و تصويب گردد.

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه ارشد درموردارتباطات انسانی، ارتباط درون فردی، ارتباطات سازمانی

۶- حق تلخيص
تلخيص كلمه‌اي عربي و مصدر متعدي است. تلخيص در لغت به معناي خلاصه كردن، مختصر كردن كلام، خلاصه‌گويي كه در زبان فارسي تلخيص كردن نيز به كار رفته است۱۲۰ و در فرهنگ حقوقي ايران به معناي مختصر آمده است به طور مثال مي‌توان به مختصر حقوق خانواده، مختص حقوق مدني و نظاير آن اشاره كرد كه در بين كتب حقوقي ملاحظه مي‌گردد و در زبان حقوقي فرانسه تلخيص را “Precis” و در زبان حقوقي انگليسي “A concise” گويند.
ممكن است اثر فكري تا حدي كه مطالب مهم و اساسي آن حذف نگردد و از كيفيت آن كاسته نشود بنا بر جهاتي خلاصه و تلخيص گردد. به طور مثال گاهي كتب مفصل حقوقي براي هماهنگ شدن با ساعات تدريس در دانشگاه‌ها براي دانشجويان تلخيص مي‌شود.۱۲۱ در حالت تلخيص دو حالت قابل تصور است:
حالت نخست آن‌كه پديدآورنده آورنده اثر شخصاً مطالب مفصل ارائه شده خود را خلاصه كرده آن را به عنوان يك اثر عرضه مي‌كند يا نشر و پخش و عرضه آن را به ناشر واگذار مي‌كند كه برابر ماده يك و دو قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان ايران به آن، اثر اطلاق مي‌گردد و از جمله اثرهاي مورد حمايت قانون است.
حالت دوم آن است كه شخص يا فرد ديگري غير از پديدآورنده اثر، اقدام به تلخيص يك آفرينه فكري مي‌كند. در اين صورت، آيا چنين اقدامي آفرينه ذهني مستقل محسوب مي‌شود و اقدام‌كننده مي‌تواند به عنوان اثر مورد حمايت قانوني از امتياز مالي و معنوي آن بهره‌مند گردد يا خير؟ و آيا براي تلخيص يك آفرينش فكري، اخذ اجازه از پديدآورنده اثر اصلي لازم است يا نه؟
در پاسخ به سؤال نخست، ممكن است اين توهم پيش آيد كه در تلخيص يك اثر فكري، به ظاهر تلخيص‌كننده، ابتكاري به كار نبرده و از شخصيت وي تبلوري در تلخيص وجود ندارد ولي اين تصور منطقي نيست زيرا در هر حال اين كار چندان آسان نبوده و خالي از ابتكار هم نيست. بنابراين چنين اثر و اقدامي با داشتن ساير اوصاف قانوني از مزاياي مادي و معنوي آن بهره‌مند خواهد شد ولي در پاسخ به مسأله دوم بايد گفت، اثر اصلي كه محصول تلاش فكري پديدآورنده آن است، مبنا و اساس كار تلخيص را تشكيل مي‌دهد؛ بنابراين اخذ مجوز از پديدآورنده اصلي كاملاً ضرورت دارد. در زمينه تلخيص يك اثر فكري به وسيله غير و اثر محسوب شدن و مورد حمايت قرار گرفتن آن، در قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان و ساير قوانين ايران حكم صريحي كه بتوان به آن استناد كرد، نمي‌توان يافت ولي وقتي كه بپذيريم چاپ قوانين يا اشعار گلچين و منتخب از شعراء مختلف در يك مجموعه كه تقريباً هيچ تلاش فكري در آن به عمل نيامده و فقط به صورت و شكل كتاب ارائه مي‌گردد، مورد حمايت قانون‌گذار است، تلخيص كه توأم با تلاش فكري است به طريق اولي بايد از جمله آثار مورد حمايت باشد و از طرفي ديگر تهيه فيلم‌هاي سينمايي و تلويزيوني و ويديويي و امثال آن كه در بند ۱ ماده ۵ قانون حمايت حقوق مؤلفان و هنرمندان از آن‌ها نام برده شده و مورد حمايت قانون‌گذار است، در حقيقت نوعي تلخيص محسوب مي‌گردد و از بند ۶ ماده مذكور نيز چنين نظري را مي‌توان استنباط كرد.

مطلب مشابه :  پایان نامه با کلمات کلیدیقانون ایران، قانون مدنی، خشونت خانگی

۷- حق ناشي از اقتباس
اقتباس۱۲۲ كلمه‌اي است عربي و در مصدر متعدي آن به معناي گرفتن، اخذ كردن، آموختن، فراگرفتن و همچنين به معناي ديگر، اقتباس، گرفتن مطالبي از يك كتاب و يا رساله يا
از نوشته‌اي را، گويند و جمله اقتباس كردن مصدر متعدي تلفيق شده عربي فارسي است كه به معناي فايده گرفتن از كسي، فراگرفتن دانش از كسي، گرفتن مطلبي از كتابي يا مجله‌اي، در زبان فارسي استعمال مي‌شود۱۲۳ و در اصطلاح حقوقي به معناي برداشت و گرفتن مطلبي از آثار فكري ديگران، با استفاده از تركيب‌ها و تعبير‌هاي آن آثار را گويند.۱۲۴
در قوانين ايران، نص صريحي به عنوان حق اقتباس يا اثر اقتباسي ملاحظه نمي‌گردد ولي همان‌طور كه اشاره شد از بندهاي هفت‌گانه ماده ۵ قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان به خوبي مي‌توان استنباط كرد كه اقتباس از آثار فكري پديدآورندگان اصلي، فقط با اخذ مجوز از صاحبان آثار امكان‌پذير است. گرچه در مقررات مزبور چگونگي و خصوصيات اقتباس مشخص نشده است ولي آن‌چه از مفاد بندهاي ماده ۵ استنباط مي‌شود اين است كه لازم نيست در همه موارد، اقتباس، عيناً قسمتي از اثر اصلي استخراج و در تهيه اثر اقتباسي به كار برده شود. به طور مثال وقتي از مطالب كتابي فيلم‌نامه يا سناريو تهيه مي‌شود، ضرورت ندارد از

دیدگاهتان را بنویسید